Wat is het verschil tussen pseudonieme en anonieme gegevens?

Pseudonimiseren en anonimiseren zijn beide manieren om persoonsgegevens te beschermen. Door te anonimiseren zijn gegevens niet meer te herleiden naar unieke personen, zowel direct als indirect. Dat betekent dat je ook als je gegevens combineert of koppelt, niet in staat bent te achterhalen van wie de gegevens zijn. Bij pseudonimisering zijn de gegevens niet naar unieke personen te herleiden zonder aanvullende informatie. In de praktijk bestaat die aanvullende informatie meestal uit een sleutelbestand (of codetabel) waarin participantnummers aan de namen of patiëntnummers van deelnemers zijn gekoppeld. Pseudonieme gegevens bevatten geen  direct identificerende gegevens, maar kunnen dus wel indirect herleidbaar zijn. Lees hier meer over direct en indirect identificerende gegevens.  
 
Het is belangrijk om pseudonieme van anonieme gegevens te onderscheiden. Pseudonieme gegevens zijn namelijk volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) nog persoonsgegevens, omdat pseudonimisering omkeerbaar is: je kunt nog steeds de gegevens herleiden naar unieke personen met het koppelbestand. Als de gegevens pseudoniem zijn, moet je je dus nog steeds houden aan alle eisen van de AVG. Je hebt dan een rechtsgrond nodig om de gegevens te gebruiken en delen (bijv. toestemming), je moet deelnemers goed informeren en maatregelen inzetten om de gegevens te beschermen. Voor anonieme gegevens geldt dit niet. Deze zijn niet langer persoonsgegevens en hierop is de AVG niet van toepassing. Merk op dat de AVG wel geldt voor gegevens die je gaat anonimiseren: zolang ze nog niet geanonimiseerd zijn én tijdens het anonimiseren werk je nog steeds met persoonsgegevens en is de AVG van toepassing. 
 
In de praktijk is het erg lastig om gegevens te anonimiseren. De meeste datasets die verzameld zijn bij mensen kunnen enkel gepseudonimiseerd worden. Lees hier hoe je kunt bepalen of gegevens anoniem zijn.

Laatst bijgewerkt op 13-10-2023.